Ze staan daar, blaffend. 26 honden.
Ik zie hun gemene koppen. Ze komen om te doden.
En ze vertellen m'n baas Bertold:
"Geef ons Boaz Rein, of we verslinden je klanten. In 1 minuut!"
26 honden? - Exact.
Hoe weet je dat het er 26 zijn en niet 30?
Daar kom ik zo op.
Nou? - Nou,wat?
Check je het? - Wat denk je dat er gebeurt?
Ik word wakker! - Altijd op dat punt?
Precies. Het stopt daar altijd.
Sinds wanneer? - Twee en een half jaar.
En je belt me nu, op dit uur? - Klootzak!
Noem me geen klootzak.
- Deze droom komt ergens vandaan.
Ik heb je niet alles verteld. - Zoals wat?
Weet je, in Libanon...
Wat is er met Libanon?
In het begin van de oorlog, gingen we de Libanese steden binnen
om gezochte Palestijnen op te sporen.
Ja, en?
Als iemand de steden inkomt ruiken de honden dat en blaffen ter waarschuwing.
Iedereen wordt wakker en de vluchtelingen verdwijnen.
Iemand moest ze doden. Anders zouden onze mannen zijn gedood.
Maar waarom jij?
Ze wisten dat ik niemand kon doodschieten. Ze zeiden tegen me:
"Ga vooruit en schiet de honden neer!"
26 honden, Ik herinner ze me stuk voor stuk..
Elke kop, elke wond, de blik in hun ogen...26 honden.
Hoelang voor ze in je dromen begonnen te verschijnen?
20 jaren.
Heb je er al iets tegen geprobeerd? - Zoals?
Therapie, psychiater, Shiatsu, wat dan ook...
Nee, niks. Ik heb jou gebeld.
Ik ben maar een filmmaker!
Kunnen films niet therapeutisch zijn?
Jij hebt al die onderwerpen al in je films verwerkt, toch?
Maar niet zoiets als dit.
Geen flashbacks uit Libanon?
Nee. Niet echt.
Weet je dat zeker?
Nee.
Beirut, Sabra en Shatila? - Wat is daar mee?
Je was maar 100 meter verwijderd van het bloedbad.
Meer dan 200 of 300 meter.
Dat komt omdat ik dat niet heb opgeslagen in mijn systeem.
Geen flashbacks of dromen? Je denkt er nooit aan terug?
Nee, nee.
Nee.
Maar het komt wel goed met je, huh?
Denk je dat? - Echt wel.
Weet je het zeker? - Ja. Ik zal er iets op verzinnen.
Echt? - Echt.
De ontmoeting met Boaz vond plaats in de winter, 2006.
Die nacht, had ik voor het eerst in 20 jaar,
een flashback van de oorlog in Libanon.
Niet gewoon Libanon, Beirut. Niet gewoon Beirut,
maar het bloedbad in de Sabra en Shatila vluchtelingen kampen.
Wat is er aan de hand? Het is half zeven in de ochtend!
We hebben allemaal vrienden die advocaat, dokter, therapeut zijn...
Soms kost die vriendschap iets.
Maar je zou toch je advocaat vriend niet om half zeven wakker maken?
Mijn advocaat is 10 keer goedkoper dan jij!
Ik begrijp het niet.
Waarom Boaz's droom met de honden?
Waarom dat om mijn herinnering te activeren? Het heeft niets met mij te maken.
Herinnering is fascinerend. Bijvoorbeeld dit psychologisch experiment...
Ze lieten een groep mensen 10 verschillende foto's uit hun kindertijd zien.
Negen waren echt uit hun jeugd en één niet:
Hun portret was gemonteerd in een kermis waar ze nooit waren geweest.
Tachtig procent herkende zichzelf...
Ze herkende de onechte foto als echt!
Twintig procent kon het zich niet herinneren.
De onderzoekers vroegen hen opnieuw.
De tweede keer, zeiden de anderen dat ze zich de foto herinnerden.
"Een prachtige dag met mijn ouders in het park."
Ze herinnerden zich een compleet verzonnen experiment.
Herinnering is dynamisch. Het leeft.
Als sommige details ontbreken,
dan vult de herinnering zelf de gaten op met dingen die nooit gebeurd zijn.
Dus mijn visioen van het bloedbad is zoiets als de valse foto?
Het is nooit gebeurd? Ik heb het verzonnen? Het is niet echt?
Ik weet het niet. Met wie was je daar?
Carmi was er. Je kent hem van school.
En iemand anders die ik niet herken.
Nou ga dan aan Carmi vragen wat hij zich herinnert. - Hij is in Nederland.
Hij woont daar al 20 jaar.
Ga naar Nederland en vraag het hem als het je dwars zit.
Is dat niet gevaarlijk?
Misschien ontdek ik wel dingen over mezelf die ik helemaal niet wil weten?
Helemaal niet.
Je zult belangrijke dingen ontdekken die je wel wil weten.
We gaan niet ergens heen waar we eigenlijk niet naar toe willen.
Ons menselijk mechanisme behoedt ons voor duistere plaatsen.
Herinnering brengt ons waar we moeten zijn.
Je ziet dat allemaal?
Ja.
Dat is allemaal van mij.
Alles?
Van die bomen tot de rivier.
Is dat allemaal van jou? - Ja, en het huis.
Het is ongeveer 10 acres.
Dat alles door alleen maar falafel te verkopen? - Alleen door falafel.
Wow! - Kom eens kijken.
Hoeveel falafel heb je verkocht? - Drie jaar was genoeg.
Begin jaren negentig had ik een kleine kraam in Utrecht.
Gezond eten was in de mode. Het Midden Oosten ook...
Falafel is allebei, gezond en Midden Oosten.
Iedereen dacht dat je atoom wetenschapper zou worden.
Wie dacht dat?
Weet ik veel, je familie, mijn familie, onze schoolvriendjes.
Ze dachten dat je tegen je veertigste wel voor de Nobel prijs genomineerd zou worden
Op m'n twintigste, was die toekomst voorbij.
Koud?
Koud? Ik bevries! - Laten we naar binnen gaan.
Moeten we dat hele stuk lopen?
Gek, dat je nu bent gekomen.
Waarom? - Toen je belde...
zou ik net met m'n zoon Thomas weg gaan. Hij is zeven.
Hij speelde met een speelgoedgeweer en begon vragen te stellen.
"Wat heb je in het leger gedaan? Ooit iemand dood geschoten?"
Heb je dat gedaan? - Ik weet het niet.
Laten we naar binnen gaan om warm te worden.
Iets op tegen als ik jou en je zoon spelend in de sneeuw teken?
Nee.
Helemaal niet. Teken zoveel als je wilt.
Ik zal 'm halen.
Het is oké zolang je blijft tekenen maar ga niet filmen.
Hoe gek het ook klinkt, we gingen op transport naar de oorlog
op een kleine "Love Boat" geleased door het leger of God weet wie.
Ze wilden de vijand misleiden en een verrassingsaanval lanceren.
Wat bedoel je met "Love Boat"? Met jacuzzi's en bars?
De hele mikmak? - Zo heb ik het ervaren.
Later kwam ik er achter dat het slechts een oude commandoboot was.
Op je 18e leek je me behoorlijk slim. Ik kon me je niet voorstellen als een vechter.
Eigenlijk, was het behoorlijk belangrijk voor me om een nogal praktische reden.
Ik had het idee dat iedereen neukte als de konijnen.
En dat ik de enige... Hoe zeg ik dit?
De enige nerd alleen goed in schaken en wiskunde
maar problemen met m'n mannelijkheid. Dus, ik moest iedereen bewijzen
dat ik de beste vechter was en een grote held.
En is dat gelukt?
Ja, verrassend genoeg.
Ik voelde dat ik sterk was en bekwaam.
Toen begon de oorlog en stopten ze ons op die verdomde "Love Boat".
En toen... - Wat toen?
Gaf ik over als een varken! Ik vroeg me af wat de vijand zou denken.
Totdat ik eindelijk op het dek in slaap viel.
Ik slaap als ik bang ben.
Tot op de dag van vandaag, vlucht ik in slaap en hallucinatie.
Buiten westen op het dek,
dromend dat er een vrouw kwam
die me zou ontmaagden,
zag ik mijn beste vrienden voor mijn ogen opgaan in vlammen.
Waar? - Op de boot.
Ik werd wakker net voor we aanlegden. Bij het aanbreken van de dag, en we zijn in een stad.
Welke stad? - Hoe moet ik dat weten?
Sidon, denk ik.
Puur uit angst en bange gevoelens begonnen we als gekken te schieten.
Op wie? - Wat weet ik?
Toen kwam er een oude Mercedes aanrijden.
Iedereen vuurde erop als een gek.
Twee jaar training, en de angst,
de oncontroleerbare angst...
Dan de stilte. De verschrikkelijke stilte van de dood.
Bij zonsopkomst
konden we onze verwoesting zien,
zonder te weten waar we waren.
In de auto lagen...
Wat was er in de auto?
De lichamen van een hele familie.
Waarom ben je hier gekomen?
Ik? Ik...
Ik ben m'n herinneringen kwijt.
Door een ongeluk? - Wat?
Heb je een ongeluk gehad? - Wat bedoel je?
Een auto ongeluk of iets op je werk?
Nee, ik heb geen ongeluk gehad.
Ik kan me alleen helemaal niets meer herinneren over de oorlog in Libanon.
Ik heb maar één beeld in m'n hoofd.
Op één of andere manier zit jij daar in.
Welk beeld?
Was jij daar ook?
Moeilijk te zeggen.
Wat bedoel je? Was je daar?
Moeilijk te zeggen.
Ik herinner me niets van een bloedbad.
Maar je was in Beirut toen de slachting werd aangericht.
Ja, ik herinner me dat ik daar was.
Ik vergeet nooit dat we Beirut binnen marcheerden.
Maar de massamoord... Hoe zei je dat?
Het is niet in m'n systeem opgeslagen.
Goed. Bloedbad...
Toen gebeurde het in een taxi naar Amsterdam luchthaven...
opeens kwamen alle herinneringen terug.
Geen hallucinaties noch mijn onderbewustzijn.
De eerste dag van de oorlog. Nauwelijks 19, ik hoefde me nog niet eens te scheren.
We rijden op een weg. Boomgaarden aan de éne kant,
de zee aan de andere kant. We schieten overal
op alles, tot de avond.
Toen we die avond stopten, vertelde een officier me:
"Laadt de doden en gewonden.
En dump ze ergens."
"Dumpen?" - "Ja, dumpen."
"Waar?"
"Hoe moet ik dat weten? Daar ergens, bij dat heldere licht.
Daar zijn ze gedumpt."
Dus reed ik die hele weg terug.
Ik had nog nooit een open wond of wat voor bloed dan ook gezien.
Nu was ik commandant op een tank
vol met doden en gewonden, uitkijkend naar een helder licht, verlossing.
Wat moesten we doen? Waarom vertel jij ons niet wat we moeten doen?
Schiet. - Op wie?
Hoe moet ik dat weten? Schiet gewoon.
Zou het niet beter zijn om te bidden? - Dan bid en schiet.
Eindelijk zien we de lichten van de helikopters. Net halo's.
Toen we dichter bij de lichten kwamen, zagen we overal doden en gewonden.
We laadden de lijken automatisch uit alsof we er zelf niet bij waren.
Toen draaiden we en reden weg.
Op de eerste dag van de oorlog,
transporteerde ik de doden en gewonden
met tanks over de kustweg.
Ik zoek mensen die daar bij mij waren.
Zouden jou mannen daarbij kunnen zijn geweest?
Het klinkt logisch... Wij waren in het kustgebied.
In de westelijke sector... Het is mogelijk.
Herken je me hier?
Nee.
Ik herken mezelf nauwelijks meer.
Toen we de grens bij Rosh Hanikra overgingen, voelde dat als een excursie.
We namen foto's,
we maakten grappen...
We hadden tijd om wat te dollen voor we in actie zouden komen.
Goede morgen, Libanon
Teveel pijn om door te gaan
Goede morgen, Libanon
Het landschap was prachtig, overal bomen,
een paar verspreide huizen... Een waarlijk idyllisch pastoraal tafereel.
De beperkte snelheid maakte het ons mogelijk van de omgeving te genieten.
Mogen je dromen uitkomen
Mogen je nachtmerries verdwijnen
Je bestaan is een zegen, Libanon
In een tank, voel je je altijd echt veilig.
Een tank is een zeer massief gesloten voertuig.
Binnenin de tank,
waren we beschermd.
Je wordt in stukjes gescheurd
Je bloedt dood in mijn armen
Je bent de liefde van mijn leven
Oh, mijn korte, korte leven
Scheur me in stukken
Ik bloed...
Plotseling gaf onze commandant geen antwoord meer. We verloren het contact.
Stond hij naast je? - Ja.
Ik zag z'n hoofd naar voren vallen.
Ik ging naar binnen en ik zag bloed, bloed in de tank.
Het bloed kwam uit z'n nek.
Was jij de plaatsvervangend commandant? - Ja.
Maar ik reageerde niet onmiddellijk.
We bleven in de tank zonder maar een ogenblik er aan te denken terug te vuren.
Twee minuten later,
een explosie. Iedereen probeerde hysterisch uit de tank te ontsnappen...
zonder wapens of wat dan ook...
Degenen die bleven, kwamen om in de tank.
Ik rende zo snel ik kon
zigzag, richting zee.
Mijn enige gedachte:
Het is gedaan. Ik ben er geweest.
Ze kunnen hier elk moment zijn. Ik kan alleen nog maar wachten op het einde.
Ik zag het gebouw van waaruit ze schoten, en de commandant.
Ik hoopte dat hij dichterbij kon komen.
Ik weet niet waarom, maar opeens begon hij zich terug te trekken.
Ik voelde me in de steek gelaten door onze troepen.
Ik stelde me voor hoe m'n moeder zou reageren.
We zijn heel close. Ik was altijd haar rechter hand.
Ik ben de enige die thuis meehelpt.
Als eerstgeboren zoon.
Heel voorzichtig keek ik snel. Ik zag ze praten, roken.
Ik vroeg me af waarom
ze me niet in de gaten hadden.
Ik keek snel nog een paar keer, en realiseerde me dat ze waarschijnlijk dachten
dat iedereen was gedood in die aanval.
Ik besloot te wachten tot donker.
Ik had een goede plaats om me te verbergen.
Ik weet niet waarom, maar ik besloot
om naar zee te kruipen.
Ik wilde niet te dicht bij de kust blijven, dus zwom ik zo ver mogelijk de zee op.
Toen ik dacht dat ik ver genoeg was begon ik naar het zuiden te zwemmen.
Hoe was de zee?
Echt kalm, geen golven.
Ik voelde me rustig en vredig. Alleen ik en de zee.
Ik voelde me veilig, omdat de zee kalm en vredig was.
Maar ik was nog steeds erg bang
dat ik geen kracht meer zou hebben en dat ik zou verdrinken.
Of iemand zou me kunnen opmerken en op me schieten, me doden.
Toen ik in dit vredige water zwom,
hoorde ik plotseling een explosie.
Ik voelde het water pulseren.
Ik voelde hoe het turbulente water me omhulde.
Mijn lichaam trilde van angst.
Ik zag lichten in de verte en ik zwom in die richting.
Dat zouden Israëlische troepen kunnen zijn.
Ik bleef zwemmen, maar ik voelde m'n kracht afnemen.
Ik kon nog nauwelijks m'n ledematen bewegen.
Soms liet ik me simpel door het water meevoeren.
Uiteindelijk bereikte ik de kust en begon te lopen.
Ik hoorde praten in het Hebreeuws over de radio.
Ik wist
dat ik hen moest bereiken ondanks dat ik uitgeput was.
Tot mijn verbazing, was het 't regiment wat mij in de steek had gelaten.
Toen ik terug was bij mijn regiment,
leek het net...
leek het net alsof ik mijn kameraden in de steek had gelaten.
Ik had altijd het gevoel dat ze me beschouwden als...
iemand die niet hielp z'n vrienden te redden.
Alsof ik van het slagveld was gevlucht om mijn eigen huid te redden.
Ik voelde me soms zeer ongemakkelijk.
Ik verbrak de contacten met de families van de doden.
Eerst bezocht ik de graven nog, maar toen ben ik er mee gestopt.
Ik wou vergeten. Ik wilde die momenten niet opnieuw beleven.
Het bezoeken van de graven, voelden als... - Schuldig.
Ik voelde me schuldig aan hun graven.
Alsof ik niet genoeg had gedaan.
Ik heb niet genoeg gedaan.
Ik was niet de held met wapens die ieders leven redde.
Zo ben ik niet. Zo'n type ben ik niet.
Ik heb Sidon vandaag gebombardeerd
tussen de wolken van rook in het ochtendgloren
Ging ik bijna in een kist naar huis
Ik heb Sidon vandaag gebombardeerd
Eén maand nadat Ronnie Dayag veilig naar huis zwom.
Het leger nam het strand in waarvan hij vluchtte.
Ze zeiden dat we spoedig Beirut zouden aanvallen en dat we allemaal zouden sterven.
Maar op het strand, dachten we niet veel na over de dood.
Ik had een hut van bananenbladeren.
Terug denkend,
de reuk van Patchouli Olie maakt me nog steeds misselijk.
Het was echt populair in de tachtiger jaren. Voor mijn kamergenoot Frenkel,
was Patchouli niet alleen maar een geur, het was een levenswijze.
Patchouli... Hoe gebruik je dat?
Laat eens zien.
Je doet een druppel op je hand, zo.
Op die manier,
weten je kameraden altijd dat je er bent.
Ik herinner me dat m'n mensen me vertelden:
"Frenkel, je loopt te snel. Als een konijn."
Dus wat doe je dan? Patchouli!
In het donker, 's nachts... Konden ze me niet missen!
De geur is erg sterk, zelfs buiten in het veld.
Ik gebruik het nog steeds.
Ik bombardeerde Beirut vandaag
Ik bombardeerde Beirut elke dag
Of ik dicht bij de dood was kan ik niet zeggen
Ik bombardeerde Beirut elke dag
Met één keer de trekker overhalen
Kunnen we vreemdelingen rechtstreeks de hel injagen
Zeker, we hebben ook onschuldigen gedood gaandeweg
Of ik dicht bij de dood kwam, kan ik niet zeggen
Ik bombardeerde Beirut elke dag
Onze dagelijkse routine bestond hieruit:
's Morgens opstaan,
ontbijt klaarmaken in die bakpannetjes,
ingeblikt vlees en eieren.
Op het strand. - Op het strand.
Snel even zwemmen,
uniform aan, dan achter de terroristen aan.
Iemand schreeuwde, "Frenkel!"
Ik zag een jongen met een RPG in de aanslag.
Een kind.
Frenkel, was ik daar ook?
Jazeker. Vanaf het trainingskamp, was je altijd bij me, waar ik ook ging.
Zelfs daar? - Ja, daar ook.
Goed dat ik het weet. Natuurlijk was ik er ook.
Is het mogelijk dat me ik zo'n dramatische gebeurtenis niet kan herinneren?
We noemen ze "dissociatieve gebeurtenissen".
Dat is als iemand zich in een bepaalde situatie bevindt, maar zich er buiten voelt staan.
Eens kwam er een jonge man bij mij op bezoek, een amateur fotograaf.
Ik vroeg hem in 1983, "Hoe heb jij die gruwelijke oorlog overleefd?'
Hij antwoordde, "Heel gemakkelijk. Ik beschouwde het als een lange dagtrip."
Hij zei tegen zichzelf: "Wow! Wat een prachtige scenes:
Schieten, artillerie, gewonden, schreeuwen..."
Hij keek overal naar alsof hij door een denkbeeldige kamera keek.
Toen gebeurde er iets:
Zijn "kamera" ging kapot.
Hij zei dat de situatie voor hem traumatisch veranderde
toen hij in de buurt van de stallen in Beirut kwam.
Het Hippodrome.
Hij zag een enorm aantal karkassen
van afgeslachte Arabische paarden.
"Het heeft m'n hart gebroken." zei hij. "Wat hadden die paarden gedaan
dat ze zulk lijden verdienden?"
Hij kon niet omgaan met het zien van al die dode en gewonde paarden.
En gebruikte een mechanisme om niet bij de gebeurtenissen betrokken te worden,
alsof hij naar een oorlogsfilm keek inplaats van er deel van uit te maken.
Dat beschermde hem.
Maar eenmaal betrokken in die gebeurtenissen kon hij niet langer de realiteit ontkennen.
Horror omringde hem en hij ging door het lint.
Je vertelde me al dat je je niet kon herinneren dat je in de boomgaard was
waar die jongen met de RPG ook was.
Kun je je andere dingen herinneren? Bijvoorbeeld dat je naar huis ging,
praten met je vrienden, gebeurtenissen uit die tijd,
iets dat je misschien aan die tijd doet herinneren?
Ja, in detail. - Bijvoorbeeld?
Ik kan me elk verlof haarfijn herinneren.
Ik herinner me dat toen ik ongeveer 10 was, er oorlog was.
En alles kwam tot stilstand. Alle vaders waren aan het front.
Alle kinderen zaten met hun moeders binnen opgesloten,
achter gesloten blinden in het donker.
Wachten op het vliegtuig die de bom laat vallen en iedereen doodt.
Niemand haalde het in z'n hoofd naar buiten te gaan.
Toen ik van Libanon voor het eerst in zes weken naar huis ging,
zag ik dat het leven z'n gewone gangetje ging.
Mijn doel bij m'n vertrek was m'n vriendinnetje Yaeli terug te krijgen.
-Ze had me de vorige avond gedumpt toen dit alles begon.
Herinner je je hoe? En een of andere geest...
Klaar?
In één keer!
Het geheugen komt terug.
Ik heb mensen ontmoet die met me dienden. Ik heb bijna het hele beeld.
Op welk punt? - De eerste dag van de oorlog,
de belegering van Beirut.
Je herinnert je dat Yaeli je gedumpt heeft een week ervoor?
Hoe weet je dat?
Wist je niet dat ik al jaren verliefd was op haar?
Nee, wist ik niet.
Dat is waar.
Wat was er mis? Dat was 20 jaar geleden.
Het is Oké. Ik ben niet boos.
Jij had tenminste je thuis, je familie.
Welk thuis? Welke familie?
Je hebt geen idee.
Mijn vader...
Om me gerust te stellen, vertelde hij me dat in deze oorlog,
-Wereld Oorlog II...
Russische soldaten in Stalingrad
maar 48 uur verlof kregen pas na één jaar aan het front.
-Ze gingen met de trein, kwamen thuis op het station,
kusten hun vriendinnen op het perron,
en weer in de trein moesten om terug naar het front te gaan.
Begrijp je?
Hij dacht dat het me zou troosten. In feite, had hij gelijk.
Na maar 24 uur werd ik teruggeroepen voor m'n plicht.
Toen, startte een nieuwe trend: Autobommen.
Vandaag nog steeds populair.
Er was een ontploffing!
Een echte ontploffing!
Dus kom ik aan in die villa in de buitenwijken van Beirut.
Alles is van goud.
Luxueuze wastafels, marmer, gouden onderdelen en dat alles.
Een officier zit voor de TV. Hij kijkt niet naar me.
Hij blijft herhalen: "Snel voorwaarts."
Snel voorwaarts.
Hier komt de Loodgieter 2
Ik ben hier om je loodgieterwerk te checken. - Hier.
Heb je mijn gereedschap gezien? - Welk gereedschap?
Snel voorwaarts.
Stop.
Hij verwisseld de band en zegt:
We ontvingen een tip over een rode Mercedes.
Die komt om je mannen op te blazen. - En?
Blaas die eerst op.
Elke rode Mercedes?
Kwam die Mercedes?
We hebben de hele nacht op de exploderende Mercedes gewacht,
voor deze dreigende catastrofe.
Toen, midden in de nacht, ging de telefoon.
Bashir is dood.
Welke Bashir? - Bashir Gemayel,
de gekozen president van Libanon.
Een broeder, een bondgenoot, een Christen. Vermoord.
Maak iedereen wakker. Je moet in twee uur in Beirut zijn!
Ik herinner me niet veel over de vlucht naar Beirut,
behalve dat ik dwangmatige ideeën had over de dood.
Omdat mijn vriendin Yaeli me vorige week had gedumpt.
Dood zou mijn wraak zijn.
Ze zou gekweld worden door schuld
de rest van haar leven.
Ondertussen fantaserend over mijn dood,
naderen we Beirut.
Een stad met hotels, stranden,
en zich haastende mensen.
We landden op het internationale vliegveld.
Onze Hercules legerhelikopter landt naast jets van Air France, TWA,
en British Airways.
Ik was zo opgewonden alsof ik een reis naar het buitenland ging maken,
totaal opgewonden.
Op enig moment ging ik gewoon weg
en liep naar de terminal.
Het voelde alsof ik op een vakantiereis ging,
een soort hallucinatie.
Alsof ik in de terminal stond
en mijn bestemming moest kiezen.
Voor dat oude board met vertrektijden,
kon ik kiezen wat ik wilde.
14:10 naar Londen,
15:20 naar Parijs,
16:00 naar New York...
Ik wandel door de terminal en zie al die duty-free winkels:
Juwelen, tabak,
alcohol...
Terwijl ik nog steeds met dit uitstapje bezig ben, realiseer ik me plotseling wat er aan de hand is.
Door het raam zie ik
dat alle toestellen van TWA en Air France alleen nog uitgebombardeerde omhulsels waren.
En de winkels zijn leeg,
al lang geleden geplunderd.
En de vluchtschema's zijn al maanden niet aangepast.
Toen hoorde ik geluiden, stemmen.
Ik hoor de beschietingen in de stad en de bombardementen door de luchtmacht.
Langzaam begin ik te beseffen waar ik ben
en ik ben bang voor wat er staat te gebeuren.
We begonnen van het vliegveld naar de stad te lopen.
Grote torenhoge hotels hangen boven ons.
De zee is aan onze kant.
We lopen op een promenade richting een groot kruispunt.
Toen kwamen we onder vuur van een sluipschutter vanuit de bovenste verdiepingen van een hotel.
We kunnen niet zien waar het vandaan komt of wie er schiet.
Een gewonde soldaat lag op het kruispunt, maar we konden niet bij hem komen.
We waren doodsbang.
Toen, midden in die hel,
was er plotseling die TV-correspondent Ron Ben Yishai.
Hij loopt rechtop, ontweek de kogels zoals Superman.
Kuierend alsof er niks aan de hand is, terwijl de kogels hem om de oren floten.
Voor hem, kruipt een doodsbange cameraman naar voren.
Bevend van angst, hij kan niets zien onder zijn helm.
Het was een heel groot kruispunt.
Eén weg leidde direct naar Hamra straat,
naar het West Beirut district Hamra.
Ik hoorde een sissend geluid, een soort fluitend lawaai...
Ze vuurden grote hoeveelheden RPG's af en het klonk
als een inheemse Amerikaanse pijlboog-schiet zone.
Voor een RPG explodeert maakt die zo'n fluitend geluid.
Je hoort geen explosie,
alleen maar het fluiten, en dan instortende muren.
Tijdens dit alles, zagen we burgers op de balkons:
Vrouwen, kinderen,
en oude mensen die er naar keken als ware het een film.
Ze schieten op ons vanuit alle richtingen.
En we kunnen niet oversteken.
Heel mijn militaire dienst was ik een Mag schutter.
Tijdens mijn officiers opleiding, dacht ik,
"Je hebt al zolang een MAG, waarom probeer je niet eens wat anders?"
Dus gaven ze me een Galil.
En terwijl ze vanuit alle richtingen op ons schoten,
Bemerkte ik dat ik niet met de Galil kon schieten zoals eerst.
Ik miste de goeie ouwe MAG waar ik vertrouwd mee was.
Dus zeg ik tegen Erez, "Erez, doe me een plezier.
Geef me jou MAG. Ik kan niet oversteken met de Galil.
Geef me je MAG en we steken de straat over.
Dan schiet ik beter."
Hij zegt, "Frenkel, ben je gek?
Ze vallen ons aan! Stop met die onzin en schiet!"
Uiteindelijk begreep ik dat ik
drastisch moest ingrijpen. Ik pakte hem vast en zei,
"Luister, Erez, geef me de MAG, of ik neem 'm met geweld!"
Ofwel na een eeuwigheid of binnen een minuut,
stond Frenkel op het kruispunt
tussen de kogels die hem vanuit alle richtingen om de oren floten.
Inplaats dat hij de kruising overstak,
zag ik hem dansen, alsof hij in trance was.
Hij vervloekte de schutters. Net of ie daar eeuwig wilde blijven staan.
Alsof hij zijn wals tussen het geweervuur door wilde showen,
met de posters van Bashir boven z'n hoofd.
En de volgelingen van Bashir
bereidden hun grote wraakactie voor op nog geen 200 meter van hem:
Het Sabra en Shatila bloedbad.
Ik begin 't me te herinneren.
Ik heb mensen ontmoet, ik heb verhalen gehoord...
Verhalen over mezelf.
Ik kon ze niet geloven.
Nou, wat kan je je niet meer herinneren?
De dag van het bloedbad. Al het andere kan ik me wel herinneren.
Ik begrijp niet waarom de mensen zo verrast waren
dat de Phalangisten de massamoord begingen.
Ik wist altijd al hoe meedogenloos ze waren.
Tijdens de bestorming van Beirut waren we in de slachtbank.
Waar? - In de slachtbank, die afval opslagplaats
waar ze de Palestijnen mee heen namen, ze ondervroegen, en executeerden.
Het was alsof je op een LSD trip was.
Ze droegen lichaamsdelen van vermoorde Palestijnen
geconserveerd in potten formaldehyde.
Ze hadden vingers, oogballen, alles wat je maar kon bedenken.
En altijd weer foto's van Bashir.
Bashir hangers, Bashir horloges, Bashir dit, Bashir dat...
Bashir was voor hen wat David Bowie voor mij was.
Een ster, een idool, een prins, bewonderd.
Ik denk zelfs dat ze een erotische aantrekkingskracht voor hem voelden.
Totaal erotisch.
Hun idool stond op het punt koning te worden. Wij moesten hem kronen.
De volgende dag werd hij vermoord.
Het was duidelijk dat ze zijn dood op een perverse manier zouden wreken.
Het was alsof hun vrouwen waren vermoord.
Dit ging om familie eer, wat heel diep zit.
Waarom kwam je terug?
Ik heb nog steeds die hallucinaties over die massamoord op het strand.
En jij bent daar samen met mij.
Je bent gek.
Je bent geobsedeerd.
Strand? Waar heb je het over? Wie was er op het strand die nacht?
Welk strand?
Ik ben op dood spoor beland.
Ik kan niemand vinden die bij me was tijdens de massamoord.
Niemand die bij me was
heeft duidelijke herinneringen aan de dagen van de massamoorden.
Ik heb alleen dit éne beeld.
En Carmi, de enige persoon in mijn beeld, ontkent met mij daar te zijn geweest.
Het is nog steeds echt. - Het is een visioen.
Maar de jouwe. Zal ik het uitleggen? - Ja.
Wat symboliseert de zee in dromen? Angst. Medelijden.
Het bloedbad maakt je bang, maakt je onzeker. Je was er dicht bij.
Dat helpt me niet veel.
Je interesse in de massamoord is lang voor het gebeurde ontwikkeld.
Je interesse daarin stamt van een andere bloedbad.
Je interesse in die kampen gaat eigenlijk over de "andere" kampen.
Zaten je ouders in kampen? - Ja.
Auschwitz? - Ja.
Dus de massamoord heb je al bij je sinds je zesde.
Je overleefde de massamoord en die kampen.
Je enige oplossing is om uit te vinden wat er echt is gebeurd
in Sabra en Shatila. Zoek mensen.
Zoek uit wat er echt gebeurde, vraag wie er bij waren.
Vind details en meer details. Op die manier...
Dan kom je er misschien achter waar je precies was.
En welke rol je daarin speelde.
Die dag werden we naar een bepaalde post gestuurd.
Op een heuvel eigenlijk. Deze heuvel
was tegenover de westelijke sector van het vluchtelingen kamp.
Van waaruit ik was, kon ik de nederzetting zien.
Er werd af en toe geschoten. We probeerden ze te lokaliseren
en hun vuur te beantwoorden.
De Christelijke Phalangistische strijdmacht begon te arriveren.
In volle uitrusting, soldaten in Israëlische uniformen
namen hun posities in achter de tanks.
Ik werd opgeroepen voor een briefing. In het Engels.
Waar ging dat over? - Ze zeiden ons dat de Christenen
het kamp zouden binnen gaan en dat wij hen dekking zouden geven.
Als ze de kampen hadden gezuiverd,
zouden wij de controle overnemen.
Gezuiverd van wat? - Palestijnse terroristen.
De volgende ochtend, begonnen ze de burgers naar buiten te brengen.
De burgers werden uit de kampen geleid
in een lange rij.
De Phalangisten hadden het toezicht, constant schreeuwden ze naar hen
en af en toe in de lucht schietend.
Het waren vrouwen, oude mensen,
en kinderen die in een lange rij naar het stadion liepen.
Vanuit de tank vroeg je je af waar ze hen heen brachten?
Vroeg jij je dat ook af?
Niet echt, want waar we ook gingen,
de richtlijnen voor het binnenvallen van kampen waren duidelijk.
Burgers werden naar buiten geleid. Degenen die overbleven waren rebellen.
Het leek heel gewoon om tegen de bewoners te zeggen,
"Als je niet gewond wil raken, kom dan naar buiten!"
Op die dag reed ik naar Docha, een stad aan de kust.
Daar was een landingsplaats voor de Israëlische Verdedigingstroepen.
Onderweg,
kwamen er vele Phalangistische half-track voertuigen aan.
Ze schreeuwden van vreugde toen ze richting het vliegveld gingen.
Op het vliegveld, ontmoette ik een bevriende Colonel.
Hij vertelde me,
"Heb je gehoord wat er gebeurt in de vluchtelingenkampen?"
Hij bedoelde Sabra en Shatila.
"Wat gebeurt daar?" Vroeg ik.
"Ik heb het zelf niet gezien, maar men zegt dat daar een verschrikkelijk bloedbad was."
Palestijnen werden afgeslacht. Ik hoorde dat ze in trucks werden geladen.
Mij werd verteld dat kruizen in hun bost werden gekerfd
Ze waren gewond, velen in kritieke conditie.
Ze werden in trucks geladen en naar een onbekende locatie gebracht.
We zagen een Phalangistische soldaat
die een oude man meevoerde.
Opeens hoorden we schoten.
We hoorden schoten.
En de soldaat kwam alleen terug.
We vroegen hem wat er was gebeurd.
We konden hem niet verstaan, maar zijn gebaren betekenden "Pang!"
We begrepen dat hij de oude had bevolen voor hem te knielen.
Toen hij weigerde, schoot ie door z'n knieën. Toen hij opnieuw weigerde,
schoot ie 'm in z'n maag en hoofd.
Realiseerde jij je ooit
dat de trucks er leeg in gingen en er vol weer uit kwamen,
vrouwen en kinderen werden weggehaald en de bulldozers gingen er in?
Dat er misschien wel een massamoord plaatsvond?
Verwondert het je dat je je dat niet eerder hebt gerealiseerd?
Ja, natuurlijk.
Ik had alleen echt wat door dat er wat gebeurde toen mijn mannen me dat vertelden.
Bovenop hun tanks,
begonnen ze te schreeuwen, "Ze schieten mensen dood!"
Ze beweerden dat de mensen werden opgesteld tegen een wal en dood geschoten.
Dus belde ik mijn bevelvoerder.
Ik vertelde hem wat ik had gehoord over wat er in de kampen gebeurde.
Hij zei, "We weten er van. Het is onder controle. We hebben het gerapporteerd."
Als ik me al bezorgd maakte, het leger handelde het af.
Waar was het commando centrum, het hoofdkwartier?
Ongeveer 100 meter verder. Boven op een heel hoog gebouw.
Hoe hoog? - Hoog genoeg om alles te kunnen overzien.
Ze hadden beslist een beter zicht dan ik.
Ik wilde daar 's nachts niet rond lopen, dus reed ik
naar mijn onderkomen in Bahabda. Ik had een appartement in Beirut.
Micha Friedman was bij me. We besloten om eten te koken.
Micha nodigde de mannen van het regiment van de 211e Brigade uit.
Tijdens de maaltijd, nam de commandant me apart.
Hij zei: "Ron,
mijn mannen zeggen dat er een massamoord gepleegd wordt de kampen."
Hij noemde één of twee incidenten,
waarbij een familie werd dood geschoten.
Ik vroeg hem weer, "Heb je het zelf gezien?"
"Nee dat niet", zei hij, "maar mijn soldaten vertelden het me.
De officieren die hier zitten, ook." We hebben er na de maaltijd nog over gepraat.
Zodra ze weg waren om 11:30 's avonds,
sloeg ik een whiskey achterover en belde met Minister van Defensie Arik Sharon.
Op z'n ranch.
Arik sliep nog half.
Ik zei, "Ik heb gehoord, dat er massamoorden worden gepleegd, Arik.
Ze slachten de Palestijnen af. We moeten dit stoppen.
Hij vroeg me, "Heb je het met eigen ogen gezien?"
"Nee", zei ik, "maar er zijn veel getuigen die het wel hebben gezien."
"Oké", zei hij.
"Bedankt dat je het onder mijn aandacht hebt gebracht. " Dat was alles.
Normaal zou je zeggen, "Ik zal het nagaan, ik zal het checken." Maar nee!
Hij zei, "Bedankt dat je het onder mijn aandacht hebt gebracht. Gelukkig Nieuwjaar!"
Nou ja, iets in die geest. En maar weer slapen!
Het is verbazingwekkend. Een massamoord vond plaats,
het werd uitgevoerd door Christelijke Phalangisten.
Er waren meerdere linies met onze soldaten
Elke linie had zijn informatie.
De eerste had de meeste info. Desondanks,
is het kwartje niet gevallen.
Ze realiseerden zich niet dat ze getuige waren van genocide.
In welke linie zat jij?
In de tweede of de derde.
Wat heb je gedaan?
We stonden op een dak en zagen de hemel oplichten.
Met wat? - Lichtkogels.
Lichtkogels die hen moesten helpen te doen wat ze deden.
Heb jij lichtkogels afgevuurd?
Is dat belangrijk?
Maakt het enig verschil of ik ze heb afgevuurd
of dat ik alleen maar heb gezien dat lichtkogels mensen hielpen om anderen neer te schieten?
In jouw geestelijke gesteldheid destijds, maakte het niet echt een verschil.
Je kan je de massamoord niet herinneren omdat in jou visie,
de moordenaars en iedereen daar omheen tot dezelfde groep behoorde.
Je voelde je schuldig op je 19e.
Ongewild, nam je de rol van een Nazi op je.
Je vuurde daar lichtkogels af, maar jij voerde de massamoord niet uit.
Ik werd wakker om 5 of 5:30, en ik maakte iedereen wakker,
het hele team.
Toen reed ik naar Sabra en Shatila.
Toen ik daar aankwam...
Wat een rotzooi!
Je kent die foto van het Warshau ghetto?
De foto waarop dat kind met z'n handen omhoog staat?
Dat is precies zoals de lange rij vrouwen,
oude mensen en kinderen er uit zagen.
Ik dacht er over om naar het hoofdkwartier van brigadegeneraal Amos te gaan,
maar toen ik weg wilde gaan, kwam Amos plotseling opdraven.
Hij reed naar de kop van het konvooi.
Zijn boze gebaren dwongen hen te stoppen.
En dat was het einde van alles.
De Phalangisten trokken zich terug op de straat.
De vrouwen en kinderen gingen terug in het kamp.
De Palestijnen? - Ja.
Ik zei tegen mijn mannen, "We gaan met hen het kamp in...
Met die vrouwen en kinderen.
We zullen zien wat daarbinnen is gebeurd.
In het kamp zagen we veel enorme hopen puin.
Mijn oog werd gegrepen
door een hand, een kleine hand.
Een kinderhand stak uit het puin.
Ik keek van wat dichterbij en zag krullen.
Een hoofd met krullen bedekt met gruis. Het was moeilijk te herkennen.
Maar het was een hoofd, tot aan de neus weggeblazen.
Een hand en een hoofd.
Mijn eigen dochter had dezelfde leeftijd als dat kleine meisje.
En ze had ook krullend haar.
De Palestijnen in vluchtelingenkampen hebben huizen met binnenplaatsen.
Deze binnenplaatsen lagen vol met lichamen van vrouwen en kinderen.
De jonge mannen waren het eerst dood geschoten.
Daarna werd met de rest van de familie afgerekend.
We gingen een steegje in, een heel nauw steegje...
anderhalve man breed
Die steeg lag vol...
Opgestapeld tot borsthoogte
met de lijken van jonge mannen.
Toen pas werd ik me echt bewust van de omvang van de massamoord.
Vertaald door : katapult_2007 Controle : CPW & katapult_2007 Bewerking en resync : katapult_2007.